Image Image Image Image Image Image Image Image Image Image

| March 20, 2019

Scroll to top

Top

No Comments

Imagine! –De kracht van verbeelding Passa Porta Festival

Tempus

Van woensdag 20 maart tot en met zondag 24 maart vond in Brussel het tweejaarlijkse Passa Porta Festival plaats. Literatuur en verbeelding tekenden onze Belgische hoofdstad gedurende vijf dagen. Auteurs kwamen van Afrika (zoals Sami Tchak), Amerika (o.a. Lydia Davis) en zélfs Azië (Liao Yiwu) om over verbeelding, literatuur, cultuur en de maatschappij te praten.

Het festival opende met de Algerijn Boualem Sansal, die ook op donderdag van de partij was met de Chinese auteur Liao Yiwu om het op te nemen in de strijd voor vrede en democratie.
Op vrijdag 22 maart praatten onder andere Khaled Khalifa en Ibrahim Al-Koni over ‘The Arab Spring’.
Zaterdag vond de ‘lange nacht van het korte verhaal’ plaats, waar schrijvers zoals Kristien Hemmerechts, Arnon Grunberg (auteur van “Tirza”) en Anne Enright het publiek meenamen op een boeiende culturele, literaire en soms bevreemdende reis.
Op zondag 24 maart kon men genieten van een literair parcours met als hoogtepunt een interview van Ruth Joos (Radio 1) met A.S. Byatt (auteur van “The Possession). Een interview met Julian Barnes (jawel, de beroemde Britse auteur die onder andere “Flaubert’s Parrot” en “The Sense of an Ending” schreef) sloot het festival in schoonheid af.

Als boekenwurm blik ik even terug op het hoogtepunt van de literaire dagen: het interview met A.S. Byatt en Julian Barnes.

Passa Porta?

Passa Porta is het internationale literatuurhuis in Brussel. Zoals de organisatie zelf vermeldt op hun website (www.passaporta.be), biedt het een “paspoort tot de wereldliteratuur in het meertalige hart van Europa”. Vele auteurs, lezers, vertalers en andere literatoren ontmoeten elkaar in Brussel.

Passa Porta is, net zoals de ‘bookshop’ gevestigd, op de Dansaertstraat. Buiten deze chique wijk, organiseren zij ook evenementen die in andere prominente Brusselse cultuurhuizen plaatsvinden (denk maar aan de Munt, Bozar en Flagey).

Passa Porta ontwikkelt ook een internationaal programma voor writers-in-residence - Passa Porta Residentie - en diverse creatieprojecten voor auteurs en vertalers in het Passa Porta Lab. Zo waren ook de Nederlandse auteurs K. Schippers en Bernard Dewulf in oktober vorig jaar te gast in Brussel.

 

Het hoogtepunt: A.S. Byatt en Julian Barnes

Op zondag 24 maart was Brussel bedekt onder een wit tapijt van sneeuw. Wat een topdag zou moeten worden, werd op het eerste gezicht een tegenvaller. Dankzij de NMBS was ik te laat om Khaled Khalifa te zien, maar ik had (als alles ‘normaal’ zou verlopen) dan ruim de tijd om me voor te bereiden op A.S. Byatt.

Het NMBS-voorval vond ik nog het minst erge: het was immers iets dat we elke dag wel meemaken. Ik vertrok thuis heel zelfzeker, en herhaalde nog eens dat ze zich thuis geen zorgen moesten maken, alles zou goed verlopen én ik had genoeg cash geld bij me (just in case). Niets bleek minder waar te zijn, toen ik in de Bozar glunderend aan de kassa, op het punt stond om “The Sense of an Ending” (Barnes) en “Ragnarok” (Byatt) te kopen. (Ik wou deze immers laten signeren.)  Gelukkig legde één van de medewerkers van Passa Porta mij uit waar ik, ergens, in de buurt, een geldautomaat kon vinden. Ik trok door het koude weer de Brusselse straten in, en voelde me toch enigszins warm. Massa’s mensen waren op weg naar Bozar. “Hemeltjelief,” dacht ik bij mezelf, “straks mis ik Byatt nog”. Ik versnelde mijn passen, want ik wou zó graag Byatt  (en Ruth Joos) in het echt zien! Toen ik geen geldautomaat vond, keerde ik radeloos terug, en vroeg aan de man die boeken verkocht, of hij een plannetje wou tekenen. (Inderdaad, er is een reden waarom ik literatuur studeer; ik heb namelijk geen inzicht, noch een degelijk oriëntatievermogen, zo blijkt).

Na wel drie kwartier verspild te hebben, kwam ik terug in Bozar.  Natuurlijk liep het interview met Byatt ten eind. Toch bemachtigde ik nog een plaatsje en nestelde me in de zeteltjes. Byatt had het over ‘verbeelding’ en schrijven. Na het interview stond ik bij de drie eerste in de rij om mijn exemplaar van “Ragnarok, The End of the Gods” te laten signeren. Ik sloeg een korte babbel met Byatt en als een fiere gieter begaf ik me naar de Henry Leboeufzaal, waar het interview met Barnes zou plaatsvinden. De zaal was al goed gevuld, en het werd moeilijk om nog een lege stoel te spotten. Plotseling hoorde ik iemand mijn naam roepen. Prof. M. de Clerq, was ook aanwezig. Ik kon nog een plaatsje bemachtigen op de rij achter haar. Ik keek rond in het publiek, en de ogen van de mensen waren vol verwachtingen.

Toen Barnes op het toneel verscheen, kreeg hij een groot applaus. Met Annelies Beck haar vroeg naar de dieperliggende betekenis van  ‘I shall live as people in novels live and have lived’  (quote uit “Sense of an Ending”) was de toon meteen gezet. Barnes gelooft nog steeds in de fundamentele waarheid van fictie. Het schrijven is voor hem steeds een combinatie van het vinden van díe waarheid en het verbeelden ; “It is about imagining things and working my way through ideas”.  Die ideeën komen op hun beurt niet zomaar, zei hij. En dit is, dacht ik, weer iets universeels. Elk mens heeft dat wel eens, een briljant idee, een prachtig plan, dat uiteindelijk (realistisch gezien) onhaalbaar is. De vorm telt ook; idee en vorm gaan samen.

Wat Barnes altijd heeft geboeid, is Frankrijk. Zo vertelde hij over zijn eerste trip naar het buitenland, de uitvinding van Nadar,  naar ‘the feeling of being an outsider’ en waarheid.  Er bestaat geen echte waarheid, zegt Barnes. Ter illustratie legde hij uit hoe zijn grootvader een kip slachtte. Barnes’ broer zijn verhaal is helemaal anders. En dat is geen toeval; want “everybody lies like an eyewitness”. Dat juist is het werkgebied van een auteur; daar waar de mensen elkaar tegenspreken als zij  ‘de waarheid vertellen’.

Ik denk dat de woorden voor zich spreken: “The fertile territory for the novelist is the contradiction or conspiraciesies between people’s count of reality”, zegt genoeg.

Submit a Comment